Ιστορίες Βορείου Αιγαίου

Ένα πτυχίο Ιατρικής & ένας διασυνδεδεμένος Κόσμος

Ο Δημήτρης Κράλλης και η Μαρίζα Κράλλη ιχνηλατούν τις εκπαιδευτικές διαδρομές Λεσβίων στην Ευρώπη.

Ένα πτυχίο ιατρικής που χρονολογείται στον 19ο αιώνα (163 χρόνια πριν), βιβλία, συγγράμματα, καθώς και πρόσφατες έρευνες, έχουν βοηθήσει να σκιαγραφηθεί η ιστορία των τριών γόνων της οικογένειας Γώγου από τη Βατούσα της Λέσβου: ενός αρχιμανδρίτη, ενός ιατρού και ενός δημοσιογράφου. Ο ένας από αυτούς, ο γιατρός Γεώργιος Γώγος, ήταν ο εκ μητρός παππούς της Μαρίτσας Α. Καλλιγέρη από τη Συκαμιά.

Η Μαρίτσα παντρεύτηκε τελικά τον Ιωάννη Κ. Κράλλη από τον Μόλυβο, τον συμπιλητή του αρχείου, που παρουσιάζεται στο Αποθετήριο Ιστοριών Αιγαίου/Λέσβου, συνδέοντας έτσι, μέσω οικογενειακών δεσμών, τρία χωριά στο βόρειο τμήμα της Λέσβου.

Η συμβολή του γιατρού Γεωργίου [1] και των αδελφών του στην τοπική κοινωνία και η θέση τους στην ιστορία της Λέσβου του 19ου αιώνα, θα καλυφθεί σε επόμενες δημοσιεύσεις.

Στο παρόν κείμενο, η Μαρίζα Κράλλη και ο Δημήτρης Κράλλης ασχολούνται μόνο με το πτυχίο ιατρικής του Γεωργίου, το οποίο, μετά από προσεκτικό έλεγχο, παρουσιάζουν εδώ, λαμβάνοντας υπόψη τις πληροφορίες που προσφέρει [2]. Ο Γεώργιος Γώγος, γεννημένος γύρω στο 1830/2 στη Βατούσα της Λέσβου, σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Würzburg, μια ιστορική πόλη στην Κάτω Φραγκονία της Βαυαρίας, όπου υπήρχε ένα πρότυπο πανεπιστημιακό νοσοκομείο ήδη από το 1581. Το ίδιο αυτό ίδρυμα έγινε παγκοσμίως γνωστό το 1895, όταν ο Wilhelm Conrad Röntgen, εφευρέτης των ακτίνων Χ, έλαβε το βραβείο Νόμπελ Φυσικής.

Το πτυχίο του Γεωργίου Γώγου είναι γραμμένο στα λατινικά, σύμφωνα με το έθιμο της εποχής, και φέρει την ημερομηνία της βασιλείας του Μαξιμιλιανού Β’, βασιλιά της Βαυαρίας από το 1848 έως το 1864. Το όνομα του πανεπιστημίου, που σήμερα είναι γνωστό ως Julius-Maximilians-Universität Würzburg, αναφέρεται στο πτυχίο αυτό ως Academiae Julio-Maximilianae.

Άποψη της Mainbruecke του Würzburg το 1900 - Εικόνα από τη Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου

Το δίπλωμα απονεμήθηκε στον Γεώργιο Γώγο από τη Λέσβο, ο οποίος αναφέρεται ως Georgio Gogos de Lyssa. Ο τίτλος που του απονεμήθηκε είναι Doctor Medicinae, Chirurgiae et Artis Obstetriciae Gradum, που μεταφράζεται σε Doctor of Medicine, Surgery, and Obstetriciae Gradum. Η απονομή του διπλώματος έγινε μετά από επιτυχείς εξετάσεις και σχετική απόφαση της Ιατρικής Σχολής, όπως αναφέρεται στη λατινική φράση, ex examini ordinariomedicorum decreto rite contulit.

Ένα σημαντικό στοιχείο για τη χρονολόγηση προέρχεται από την αναφορά στον πρύτανη, Frangisco Hettinger – Rectore Magnifico, δηλαδή τον Frantz Hettinger [3], ο οποίος διετέλεσε πρύτανης της σχολής σε δύο ακαδημαϊκές περιόδους: 1861-62 και 1867-68 [4]. Συνδυάζοντας τα δεδομένα από τη βασιλεία του Μαξιμιλιανού Β΄ με τη θητεία του Hettinger ως πρύτανη, φαίνεται ότι το πτυχίο χρονολογείται στο ακαδημαϊκό έτος 1861-1862.

Η παρουσία του Χέτινγκερ στο Βύρτσμπουργκ εγείρει ορισμένα ενδιαφέροντα ερωτήματα στα οποία δεν υπάρχουν προς το παρόν ασφαλείς απαντήσεις. Σύμφωνα με οικογενειακές μαρτυρίες, οι σπουδές του Γεωργίου Γώγου στη Βαυαρία διευκολύνθηκαν, αν όχι χρηματοδοτήθηκαν, από τον αδελφό του Γρηγόριο Γώγο, ο οποίος αργότερα έγινε αρχιμανδρίτης του Οικουμενικού Πατριαρχείου στη Βουδαπέστη [5]. Ο Γρηγόριος, ο οποίος ήταν έξι χρόνια μεγαλύτερος από τον αδελφό του, είχε υπηρετήσει ως ιερέας σε διάφορες περιοχές, συμπεριλαμβανομένης της Κρήτης το 1863. Επίσης δίδαξε στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης από το 1860 έως το 1865, υπηρέτησε ως αρχιερέας του ναού του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου στη Βραΐλα της Ρουμανίας από το 1872 έως το 1874 και ως διευθυντής του Πατριαρχικού Γραφείου στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου και ιεροκήρυκας του Πατριαρχείου το 1874. Από το 1868 έως το 1872 πραγματοποίησε ανώτερες σπουδές στο Στρασβούργο της Γαλλίας [6], όπου πρέπει να ήταν μάρτυρας της κατάληψης της πόλης από τα στρατεύματα του Μπίσμαρκ.

Άνθρωπος με αναγνωρισμένη πνευματική δραστηριότητα, ο Γρηγόριος μετέφρασε από τα Γερμανικά Τὸ Θεανδρικὸν Πρόσωπον τοῦ Κυρίου ἡμων Ἰἠσου Χριστοῦ, τὸ θαῦμα της ἱστορίας, του προτεστάντη Γερμανού θεολόγου Philip Schaff, έργο που εκδόθηκε από το Τυπογραφείο της Αμάλθειας το 1869. Ο Αρχιμανδρίτης προφανώς αισθανόταν μια κάποια άνεση όταν ερχόταν σε επαφή με την σκέψη μη ορθόδοξων θεολόγων και η εργασία του στην Θεολογική Σχολή της Χάλκης ίσως να τον έφερνε σε επαφή με ομόλογους του στον Ευρωπαϊκό χώρο όπως ο καθολικός θεολόγος, αλλά και πρύτανης του Πανεπιστημίου του Βύρτσμπουργκ, Φράντζ Χέτινγκερ. Επομένως, οι ερευνητές μπορούν να αναρωτηθούν ποιος ήταν ο ρόλος που έπαιζαν τα ενεργά δίκτυα χριστιανών θεολόγων και κληρικών, ορθόδοξων, καθολικών και προτεσταντών, στην εκπαιδευτική κινητικότητα των μελών των ελληνικών κοινοτήτων στην Οθωμανική Αυτοκρατορία.

Η περγαμηνή του πτυχίου ιατρικής του Γεωργίου Γώγου είναι επομένως πολύτιμη, καθώς πιστοποιεί το προσωπικό, ευρωπαϊκό ταξίδι ενός ατόμου από τη Λέσβο τον 19ο αιώνα. Αποτελεί επίσης ένα έγγραφο σημαντικό για τη μελέτη της ευρύτερης ιστορίας των ελληνικών κοινοτήτων, των εκπαιδευτικών δικτύων και πρωτοβουλιών τους, της φύσης της ιατρικής εκπαίδευσης και των συναφών πολιτιστικών ανταλλαγών της περιόδου.

 Αναδεικνύει την επιλογή που έκαναν οι νέοι από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, αλλά και οι χορηγοί τους, να στραφούν στα ευρωπαϊκά πανεπιστήμια, προκειμένου να ενταχθούν σε ένα διεθνές επιστημονικό κίνημα. Φωτίζει επίσης την παρουσία και την κινητικότητα των Ελλήνων σε ευρωπαϊκά κέντρα όπως το Würzburg, σε μια εποχή που τα σύγχρονα Ελληνικά πανεπιστήμια είχαν ήδη θέσει τις βάσεις τους ως ιδρύματα ανώτατης εκπαίδευσης, δημοφιλή στους Έλληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Τέλος, το έγγραφο αυτό μας βοηθά να τοποθετήσουμε στον χάρτη μορφωμένες προσωπικότητες της κοινωνικής σκηνής της Λέσβου του 19ου αιώνα. Τα άτομα αυτά, μέσα από τις σπουδές και τη δράση τους, συνέβαλαν αποφασιστικά στη διαμόρφωση μιας εγγράμματης, επιστημονικής και κοινωνικά ενεργής τάξης στην επαρχία. Ο Γεώργιος Γώγος εντάσσεται απόλυτα σε αυτό το ιστορικό πλαίσιο, ως ένα πρόσωπο που συνδύασε τη γνώση με την κοινωνική αποστολή, αφήνοντας ένα στίγμα που μπορεί να ανιχνευθεί τόσο στο αρχείο όσο και στην τοπική συλλογική μνήμη.

Το αρχοντικό Γώγου στην Βατούσα με τον Βόσνιο φρουρό που προσέλαβε η οικογένεια μετά την πειρατική επιδρομή του 1896 - Εικόνα από το Αρχείο της Μαρίζας Ν. Κράλλη

[1] Φωτογραφία του Δρ. Γεωργίου Α. Γώγου, δεκαετία 1880, στο Κάιρο της Αιγύπτου. Από το Αρχείο: GR-KFL, Συλλογή: Οικογένεια ΚΑΛΛΙΓΕΡΗ.

[2] Φωτογραφία του διπλώματος του Γεωργίου Γώγου, από το περιοδικό «Παλμοί της Βατούσας», τεύχος 110 (210), 2025, σελίδα 7 -10, με εσφαλμένη αναγνώριση του Πανεπιστημίου.

[3] Ο Φραντζ Χέτινγκερ (Franz Hettinger) 1819 – 1890, υπήρξε εξέχουσα μορφή της καθολικής θεολογίας στη Γερμανία του 19ου αιώνα. Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Βύρτσμπουργκ και δύο φορές εκλεγμένος πρύτανης, διακρίθηκε για το έργο του στην αποκατάσταση της σχέσης πίστης και επιστήμης σε μια εποχή έντονων φιλοσοφικών και κοινωνικών μετασχηματισμών. Η παρουσία του ονόματός του στο δίπλωμα, μαζί με τον τιμητικό τίτλο Rectore Magnifico, ενισχύει τη σημασία του εγγράφου και επιβεβαιώνει την ημερομηνία έκδοσής του.

[4] Από την επίσημη ιστοσελίδα του Πανεπιστημίου.

[5] Γώγος Γρηγόριος, “Η εν Πέστη της Ουγγαρίας Ορθόδοξος Ελληνική Κοινότης και Εκκλησία”, Εκκλησιαστική Αλήθεια 4 (1884), σ. 339-344.

[6] Γεδεών Μανουήλ Ιων., “Μνεία των προ εμού : 1800-1863-1913”, Εν Αθήναις, Τα Χρονικά, 1934, σελ. 143.

Αποθετηριο Ιστοριων Αιγαιου/Λεσβου

Το Αρχείο

Ιστορίες του Βόρειου Αιγαίου

Συνεντεύξεις & Παρουσιάσεις

Ιστορικό Πλαίσιο

Η Τέχνη στον τόπο

Συντελεστές

Επικοινωνία

Αυτό το έργο υποστηρίχθηκε από μια επιχορήγηση Kickstarter του SFU FASS, από το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος στο SFU και από τη Γέφυρα, μια συνεργασία που χρηματοδοτήθηκε από το ΙΣΝ μεταξύ του SFU και του UCLA.

Όροι χρήσης και ιδιωτικό απόρρητο

SUPPORTED BY

Συµφωνώ να λαµβάνω νέα, ενηµέρωση και άλλη επικοινωνία από το AIA/Λ
Κατανοώ ότι µπορώ να ανακαλέσω τη συγκατάθεσή µου ανά πάσα στιγµή.
Facebook Youtube