Ιστορίες Βορείου Αιγαίου

H Τέχνη στον τόπο: Δημιουργώντας στο Μόλυβο

Στις αρχές της άνοιξης του 2024, η Χριστίνα Σγουρομίτη (Σχολή Καλών Τεχνών Αθηνών) και ο Δημήτρης Κράλλης (Κέντρο Ελληνικών Σπουδών ΙΣΝ, Πανεπιστήμιο Simon Fraser) ήρθαν σε επαφή, εκκινώντας από το κοινό τους ενδιαφέρον και την αγάπη τους για το Μόλυβο. Έτσι, μια καλλιτέχνιδα και ένας ιστορικός άρχισαν συζητήσεις με θέμα την ιστορία και τον πολιτισμό του Μόλυβου. Οι συζητήσεις αυτές εμπλουτίστηκαν από την πρόσβαση στο πλούσιο οικογενειακό αρχείο της Μαρίζας Κράλλη, που βρίσκεται στον Μόλυβο. Η Μαρίζα μελετούσε αυτό το μοναδικό αρχείο εδώ και μερικά χρόνια και, μαζί με τον Δημήτρη, είχε αρχίσει να το προετοιμάζει για ψηφιοποίηση στο πλαίσιο του Αποθετηρίου Ιστοριών Αιγαίου/Λέσβου.

Με όλα αυτά κατά νου, η Χριστίνα και ο Δημήτρης ένωσαν τις δυνάμεις τους και, με την υποστήριξη του Gefyra (του συνεργατικού προγράμματος SFU/UCLA) και της Σχολής Τεχνών και Κοινωνικών Επιστημών του SFU, συγκρότησαν μια ομάδα φοιτητών από τη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας (4) και το SFU (5), οι οποίοι ταξίδεψαν στο Μόλυβο τον Ιούνιο του 2024 και μαζί διαλογίστηκαν και δημιούργησαν, εμπνευσμένοι από την ιστορία και τον πολιτισμό του Μολύβου και της βόρειας Λέσβου γενικότερα, και από το αρχείο ειδικότερα. Το καλοκαίρι του 2025, η ομάδα διοργάνωσε μια έκθεση στη Στέγη Τεχνών Σ. Τρύφων στο Μόλυβο, όπου παρουσιάστηκαν το αρχείο, οι δημιουργίες της ομάδας και, μέσα από αυτές, η ματιά των φοιτητών στη Λέσβο, την ιστορία και τον πολιτισμό της, μαζί με τοπικά έργα τέχνης και χειροτεχνίας και σχετικές καλλιτεχνικές και ερευνητικές βιντεοεγκαταστάσεις.

Αναλογιζομενοι τη συνεργασία μας, θα μπορούσαμε να πούμε ότι αντιμετωπίσαμε το Μόλυβο ειδικότερα, και τη Λέσβο γενικότερα, ως τόπους όπου η ενασχόληση με τον ελληνικό πολιτισμό αποκτά νόημα και γίνεται παραγωγική. Είδαμε τη Λέσβο, η οποία μέσα στην ιστορία υπήρξε χώρος όπου η ελληνική κουλτούρα συναντά τους ανθρώπους και τις πνευματικές/καλλιτεχνικές επιρροές της Ασίας και της Εγγύς Ανατολής, ως ιδανικό τόπο συνάντησης για στοχαστές και φοιτητές από την Ελλάδα και το εξωτερικό.

Εικόνες από τα εγκαίνια

Συμμετέχοντες καλλιτέχνες

Η Χριστίνα Σγουρομίτη είναι μέλος του διδακτικού προσωπικού της Σχολής Καλών Τεχνών της Αθήνας, στο Τμήμα Εικαστικών Τεχνών. Αφού αποφοίτησε με πτυχίο BA Hons στη Ζωγραφική (2002), η Χριστίνα ολοκλήρωσε το μεταπτυχιακό της πρόγραμμα στο Σχέδιο στο Camberwell College of Art, University of the Arts, Λονδίνο (2004). Είναι δε κάτοχος διδακτορικού διπλώματος στην Ιστορία και Θεωρία της Τέχνης από τη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας και το Τμήμα Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου του Αιγαίου. Η έρευνά της επικεντρώνεται στις κοινότητες καλλιτεχνών στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, από τις αρχές του αιώνα έως το 1960 (2016, Cum Laude). Δραστηρια καλλιτέχνης, από το 2007 έχει εκθέσει το έργο της σε πολλές ατομικές και ομαδικές εκθέσεις, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό.

Η Αναστασία Παυλοπούλου γεννήθηκε στην Αθήνα και σπούδασε ζωγραφική στην Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας. Σπούδασε με τον Άγγελο Αντωνόπουλο στο Πρώτο Εργαστήριο Ζωγραφικής και παράλληλα παρακολούθησε μαθήματα βυζαντινής εικονογραφίας και τοιχογραφίας με τον Δημοσθένη Αβραμίδη στο Εργαστήριο Βυζαντινής Εικονογραφίας. Το έργο της είναι βαθιά ριζωμένο στην προσωπική της εικονογραφική παλέτα και μνήμη. Το χρώμα παίζει κεντρικό ρόλο στην καλλιτεχνική της διαδικασία και αποτελεί την κύρια κινητήρια δύναμη των συνθέσεών της. Η παλέτα της αψηφά τους περιορισμούς μιας νατουραλιστικής αναπαράστασης, υιοθετώντας την εκφραστική ελευθερία έναντι του ρεαλισμού. Η μουσική, και ιδίως η ροκ και η ηλεκτρονική, αποτελεί συμπληρωματική επιρροή, που συχνά μεταφράζεται σε γεμάτες κίνηση πινελιές και δυναμική ενέργεια στον καμβά. Το στυλ της χαρακτηρίζεται από την αποδόμηση της φόρμας μέσω της κατάτμησης του χρώματος και των σκόπιμων κινήσεων, με αποτέλεσμα ζωντανές, παιχνιδιάρικες συνθέσεις όπου συνυπάρχουν η αφαίρεση και η παραστατικότητα.

Η Σοφία Δαμούλη Πλαϊνή γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπουδάζει στην Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας από το 2020. Στην τέχνη της χρησιμοποιεί ποικίλα εκφραστικά μέσα και το έργο της, στο σύνολό του, ασχολείται με την ποιητική λειτουργία του τοπίου και διερευνά τη διάδραση φύσης, μύθου και συναισθήματος. Το 2024, εντάχθηκε στην ομάδα φοιτητών της Σχολής Καλών Τεχνών της Αθήνας και του Πανεπιστημίου Simon Fraser που επισκέφθηκε το Μόλυβο και έθεσε την τέχνη της σε διάλογο με μεσαιωνικά και σύγχρονα λογοτεχνικά και ιστορικά πλαίσια. Το αποτέλεσμα αυτού του διαλόγου μπορείτε να το δείτε εδώ. Για τους σκοπούς αυτής της έκθεσης, μοιράστηκε με την επιμελητή μια συλλογή φωτογραφιών και σχεδίων που αναδεικνύουν τις σχέσεις του φυσικού τοπίου του νησιού και της λογοτεχνίας του. Επιπλέον, εξέθεσε ένα αντικείμενο κεραμικής τέχνης που δημιουργήθηκε σε διάλογο με τις τοπικές, λειτουργικές κεραμικές παραδόσεις.

Ο Νίκος Πυρομάλης είναι τεταρτοετής φοιτητής της Σχολής Καλών Τεχνών της Αθήνας. Σημειώνει: «Όταν βρίσκω ηρεμία στο σπίτι μου, συνειδητοποιώ πόσο στενά συνδεδεμένος είμαι με το περιβάλλον και την κοινότητα που με περιβάλλει. Τα περιστέρια, μια καθημερινή παρουσία στο αστικό τοπίο, ενσαρκώνουν αυτή τη σύνδεση. Το πρωί, περιφέρονται ελεύθερα κάτω από το ζεστό φως του ήλιου, ενώ το βράδυ αναζητούν ένα ασφαλές και ψηλό καταφύγιο. Ωστόσο, ακόμα και όταν τα ταΐζω και σχηματίζουν μεγάλες μορφές, η παροδικότητά τους γίνεται εμφανής μόλις αυτές οι μορφές διαλύονται στο βρώμικο δρόμο στο κέντρο της πόλης. Αυτή η γεωμετρία της πόλης μας μπορεί να μας θυμίζει την εφήμερη φύση των συνδέσεών μας και την παροδικότητα της πραγματικότητάς μας».

Η Linda Hoppe γεννήθηκε στη Γερμανία και ξεκίνησε τις σπουδές της στις Καλές Τέχνες στο Πανεπιστήμιο Τεχνών της Βρέμης υπό την καθοδήγηση της καθηγήτριας Ρόζα Μπάρμπερ. Το 2023 μετακόμισε στην Αθήνα, όπου συνεχίζει τις σπουδές της στη γλυπτική στην Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας με τον Νίκο Χαραλαμπίδη και μετην καθοδήγηση της Χριστίνας Σγουρομίτη. Τα τελευταία δύο χρόνια, η Λίντα έχει αναπτύξει μια βαθιά σχέση με την ελληνική κουλτούρα και ιστορία, η οποία έχει επηρεάσει σημαντικά την καλλιτεχνική της πρακτική. Όταν στην Ελλάδα ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή το μάρμαρο, άρχισε να το ενσωματώνει στο έργο της, προχωρώντας πέρα από τα υλικά που είχε χρησιμοποιήσει ως τότε, όπως υπολείμματα ζώων, ζάχαρη και αλάτι. Το έργο της εξερευνά θέματα όπως ο χρόνος, ο κατακερματισμός, το σώμα και ο εαυτός, διερευνώντας συχνά τα λεπτά όρια μεταξύ μονιμότητας και φθοράς. Η Linda εντάχθηκε στην ομάδα του Αποθετηρίου Ιστοριών Αιγα ιου/Λέσβου το 2025 και αυτή τη στιγμή προετοιμάζεται για την αποφοίτησή της.