Ιστορίες Βορείου Αιγαίου
Ένα προικοσύμφωνο, Διαμονητήρια & προξενικά έγγραφα: Μια ιστορία Σχέσεων Βορείου Αιγαίου και Μεσογείου
Η Μαρίζα Κράλλη μελετά ένα προικοσύμφωνο, μια σειρά διαμονητήρια και προξενικά έγγραφα και περιγράφει μια ιστορία σχέσεων του Βορείου Αιγαίου με την ευρύτερη Μεσόγειο.
Στο προικοσύμφωνο του 1857, ο Ελευθέριος (πατέρας της νύφης) αναφέρεται ως Χατζή-Αναγνώστου (όνομα) Χατζή-Ευστρατίου (πατρώνυμο). Ο Χατζή-Αναγνώστου βρέθηκε στην Συκαμιά, παντρεύτηκε την Τριανταφυλλιά και απέκτησαν αρκετά παιδιά. Μια προφορική παραδοσιακή οικογενειακή αφήγηση, αναφέρει οτι ο Χατζή-Αναγνώστου ήταν πιθανά πρώην αξιωματικός του Ρωσικού Στρατού, με καταγωγή την Ήπειρο. Απόγονοι των παιδιών του, ήταν: της Νεράντζης, ο συγγραφέας Στράτης Μυριβήλης, του Παναγιώτη, ο ζωγράφος Τάκης Ελευθεριάδης και ο νομικός Νικόλαος Ελευθεριάδης, του Δημητρίου, ο ζωγράφος Ορέστης Κανέλλης και ο φιλόλογος και μεταφραστής Θρασύβουλος Σταύρου.
Το αναφερόμενο προικοσύμφωνο του 1857, υπογράφει ο Χατζή-Αναγνώστου (αργότερα γνωστός ως Ελευθέριος Χατζή-Αναγνώστου), της Συκαμιάς, που παντρεύει την κόρη του Φανή, με τον Κωνσταντίνο Δ. Καλλιγέρη (αναφερόμενος στο έγγραφο ως Κωστής [του] Δημητρίου). Ο Κωνσταντίνος και η Φανή απέκτησαν αρκετά παιδιά, εκ των οποίων γνωρίζουμε ότι επέζησαν τα εξής: Αγγελικώ, Μαριάνθη, Ουρανία, Δημητρός, Ευστράτιος και Αχιλλέας. Παράλληλα η έρευνα αναδεικνύει ενδιαφέροντα σημεία των γενεαλογικών δένδρων της περιοχής. Αδέλφια της Φανής, και γιοί του Χατζή-Αναγνώστου της Συκαμιάς, ήταν ο Δημήτριος και ο Παναγιώτης Ελ. Χατζηαναγνώστης – αργότερα Ελευθεριάδης – που γεννήθηκαν στην Συκαμιά αλλά έζησαν στην Πέτρα Λέσβου.
Σύμφωνα με την έρευνα, ο Κωνσταντίνος που γεννήθηκε το 1826 στην Φίλια από «φτωχή» (κατά τον υιό του Ευστράτιο) οικογένεια, χρησιμοποίησε αρχικά το επώνυμο Κουτσέλλης. Νέος, έζησε και εμπορεύτηκε στην Σμύρνη και τελικά παντρεύτηκε στην Συκαμιά. Επιπλέον, σε τοπικά οικογενειακά αρχεία [1] βρίσκουμε τον Κωνσταντίνο κάτοχο πιστοποιητικού του 1858 από το Βρετανικό προξενείο, άρα έχει τόσο την Βρετανική ιθαγένεια όσο και την Ελληνική που πιστοποιείται από έγγραφο του 1873. Παράλληλα, με το διαμονητήριο έγγραφο από το Βασιλικό Προξενείο Ελλάδος Εν Μυτιλήνη (διαμονητήριο 13 Απριλίου 1895), διαπιστώνουμε οτι το 1895, ο Κωνσταντίνος έχει πια το επώνυμο Καλλιγέρης και την Ελληνική ιθαγένεια, στην οθωμανική Λέσβο.
Εμφανίζεται ως δημότης Κυθήρων (Τσιρίγο) και κάτοικος της Συκαμιάς Λέσβου. Οι δύο άρρενες αδελφοί του Κωνσταντίνου, υιοθέτησαν επίσης επώνυμα των Κυθήρων.
Ανατρέχοντας στην ιστορία, μπορούμε να εξηγήσουμε την Βρετανική και εν συνέχεια την Ελληνική του ιθαγένεια. Ο Κωνσταντίνος πήρε την Βρετανική ιθαγένεια, όταν αλλάζοντας επώνυμο εγγράφτηκε στο δημοτολόγιο Κυθήρων, πριν το 1864. Mετά την προσάρτηση της Ιονίου Πολιτείας (Stati Uniti delle Isole Ionie) στην Ελλάδα (1864), ο Κωσταντίνος Δ. Καλλιγέρης ήταν πλέον Έλληνας υπήκοος, κάτοικος της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Όλα δε τα παιδιά του – λογικά – διέθεταν αρχικά με την γέννησή τους Βρετανική, και αργότερα Ελληνική ιθαγένεια στην Λέσβο, πολύ πριν το 1912 (απελευθέρωση της Λέσβου). Πιθανά ο εν λόγω Κωσταντίνος να είναι ο ίδιος με εκείνον που αναφέρεται, και σε προηγούμενη δημοσίευση του Αυτέκ Σονέρ Αλπάν, ως δωρητής στο παρθεναγωγείο της Φίλιας, ως τόπο γέννησής του. Ο Κωνσταντίνος αν και μη μορφωμένος, «πιάνει» τον παλμό της επιβίωσης και του εμπορίου. Άλλωστε το εμπόριο με τα απέναντι παράλια, ήταν αυτό που στήριξε την Λέσβο τον 19ο και τις αρχές του 20ού αιώνα.
Ο δε γιός του Κωνσταντίνου, ο Αχιλλέας Κ. Καλλιγέρης, διέθετε διαμονητήριο έγγραφο για την Σμύρνη, από το Βασιλικό Γενικό Προξενείο Ελλάδος Εν Σμύρνη, το 1895-96 και είναι αυτός που παντρεύτηκε την Ανδρομάχη Γ. Γώγου της Βατούσας. Η δε απογραφή εγγράφων [1] ευρύνει τον χρονικό ορίζοντα, καθώς ξεκινάει από το 1892.
Αν αναρωτιέστε ποιος ήταν ο σκοπός της αλλαγής επωνύμου και δημοτολογίου, αυτό πρέπει να διερευνηθεί και να εξηγηθεί μόνο μέσω εμπορικών λόγων, όπως μέσω των αλλαγών της οθωμανικής νομοθεσίας και των διομολογήσεων, που παρείχαν εξαιρετικά προνόμια στους υπηκόους ενός κράτους, που διαμένουν στο έδαφος ενός άλλου κράτους. Στο μέσο του 19ου αιώνα, ο κατέχων επαφές στην περιοχή ανάμεσα στη Λέσβο, το Ιόνιο (πχ Κύθηρα), Ελλάδα και παράλια Μικράς Ασίας, είχε μεγάλες ευκαιρίες για πλουτισμό, σε μια περίοδο επιταχυνόμενης οικονομικής ανάπτυξης, μέσω εμπορίου.
[1] Απογραφή εγγράφων που αφορούν την οικογένεια Καλλιγέρη από τη Συκαμιά, από τα αρχεία των οικογενειών: Καλλιγέρη, Κονάκα, Κόρακα και Κόρακα / Τζαννετάκη.
Αποθετηριο Ιστοριων Αιγαιου/Λεσβου
Ιστορίες του Βόρειου Αιγαίου
- Αχλιπταρούδα
- Αλληλοδιπλογραφία
- Διοικητικές Συνέχειες
- Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα
- Προικοσύμφωνο, άδειες διαμονής
- Η παιδεία στην Λέσβο μέσα από τα Οθωμανικά αρχεία
- Φωτογραφεία στην Αίγυπτο
- Ιστορίες με χρώμα Αιγύπτου
- Ο Νικόλαος Ελευθεριάδης στο Παρίσι και το Λονδίνο
- Ο E. Schmidt περιηγείται τα ζωγραφισμένα σπίτια
- Φιγούρες από τη Βυζαντινή Λέσβο
- Οικουμενικές μόδες
- Οι γενουάτες Λομελίνι στο Αιγαίο
- Οι Koldewey, Conze και Humann στο Μόλυβο
- Η φύση της Λέσβου
- Ο C. T. Newton γράφει για τη Μυτιλήνη
- Τα Οθωμανικές διοικητικές επετηρίδες
- Καρτποστάλ
- Σμυρναίικα φωτογραφεία
- Ο S. Adam για την παιδεία στη Λέσβο
- Σκέψεις για το κράτος στη Λέσβο
- Τραύμα και πόλεμος
- Σφραγίδες, υπογραφές και επικυρώσεις
- Τεκτονικά ρήγματα
- Πτυχίο Ιατρικής & Ένας διασυνδεδεμένος κόσμος
- Ο Βρυκόλακας της Μυτιλήνης
- Γυναίκες και Μνήμη στο Μόλυβο
Ιστορικό Πλαίσιο
Η Τέχνη στον τόπο
Αυτό το έργο υποστηρίχθηκε από μια επιχορήγηση Kickstarter του SFU FASS, από το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος στο SFU και από τη Γέφυρα, μια συνεργασία που χρηματοδοτήθηκε από το ΙΣΝ μεταξύ του SFU και του UCLA.
SUPPORTED BY
