Ιστορίες Βορείου Αιγαίου

Παρατηρήσεις σχετικά με τη Φύση στη Λέσβο

Εδώ ο Ethan Schmidt, υποψήφιος διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο Simon Fraser, καταγράφει τις σκέψεις του για τη φύση και τα τοπία της Λέσβου.

Ένα από τα πράγματα που μου έκαναν εντύπωση κατά την παρουσία μας στη Λέσβο είναι η ποικιλία της άγνωστης σε εμένα, τον Αμερικάνο από την Ανατολική Ακτή των ΗΠΑ, χλωρίδας και πανίδας και ο χρόνος που αφιέρωσε η ομάδα μας παρατηρώντας τις συνήθειες των ζώων και τις ιδιότητες των φυτών. Αφιερώσαμε το χρόνο μας στην προσεκτική παρατήρηση αμπελιών και λουλουδιών, δέντρων, παράξενων πουλιών, και πολύχρωμων ψαριών, ενώ ιριδίζουσες πεταλούδες και σκαθάρια και τα πανταχού παρόντα χελιδόνια, γάτες και σαύρες απέσπασαν το βλέμμα μας.

Κατά τη διάρκεια του πρώτου μας κοινού μπάνιου στην παραλία κάτω από την πολίχνη, εντυπωσιαστήκαμε από διάφορα είδη πλασμάτων που κατοικούσαν στη ζεστασιά των ρηχών νερών- ένα κιτρινωπό ψάρι που στριμώχτηκε στα κενά των βράχων στον πυθμένα της θάλασσας και το οποίο, μετά από λίγα λεπτά παρατήρησης, αποκαλύφθηκε ότι είχε αγγίξει αποχρώσεις του βυσσινί και του γαλάζιου, ένα άλλο ψάρι, στην αρχή γκρίζο, και στη συνέχεια, όταν το άγγιζε το φως, ζωντανό με αποχρώσεις του βαθύ μωβ, το οποίο μας ακολουθούσε καθώς ταράζαμε την άμμο με τα πόδια μας (και το οποίο τελικά συνειδητοποιήσαμε ότι δεν προσπαθούσε να δαγκώσει τα δάχτυλα των ποδιών μας, αλλά, στην πραγματικότητα, πιθανώς τρέφονταν με τα ασπόνδυλα και το πλαγκτόν που διαταράσσαμε στην άμμο). Είδαμε επίσης και κοπάδια από μικροσκοπικά, μπλε ελεκτρίκ, ψάρια, τα οποία έρχονταν σε διάφορα διαφορετικά μεγέθη.

Στη Σκάλα Σκαμνιάς, βρέθηκα να στέκομαι εκεί όπου ένα ορεινό ρέμα, που η πηγή του βρίσκεται κάπου στα δάση και τους ελαιώνες ψηλά πάνω από τον οικισμό, εκβάλλει στο στενό της Μυτιλήνης, να ψάχνω για υδρόβια πουλιά και αμφίβια στις ελώδεις όχθες που το πλαισίωναν.

Μετά από σκέψη, μου έκανε εντύπωση ότι εγώ και οι συνάδελφοί μου συμμετέχουμε σε μια συνεχιζόμενη παράδοση φυσιολατρίας στη Λέσβο, η οποία έχει τις ρίζες της στην αρχαιότητα.

Eλαιώνας στον κάμπο του Μολύβου

Δεν είναι μόνο η σύγχρονη Λέσβος, και ειδικότερα ο Μόλυβος, προορισμός για παρατηρητές πουλιών από όλο τον κόσμο, αλλά ο Αριστοτέλης, ήδη τον τέταρτο αιώνα π.χ., συνέγραψε τις εκπληκτικά ακριβείς πραγματείες του για τη ζωολογία και τη βιολογία από την άλλη μεριά των βουνών που χωρίζουν την αρχαία Μήθυμνα από τον κόλπο της Καλλονής, την τότε λιμνοθάλασσα της Πύρρας.

Πράγματι, ανακάλυψε και διατύπωσε, μέσω ενός τύπου πρακτικής ενασχόλησης με το τοπίο και τους κατοίκους του, ανθρώπους αλλά και άλλα όντα και φυτά, τις διαδικασίες του μεταβολισμού, της ρύθμισης της θερμοκρασίας, της αναπαραγωγής και της βιολογικής κληρονομικότητας, καθώς και την ποιότητα της αίσθησης. Ο μαθητής του Θεόφραστος, εμπνευσμένος από αυτή την προσέγγιση, επέκτεινε το έργο αυτό στη χλωρίδα και παρήγαγε ένα από τα πιο ενδελεχή και επιδραστικά επιστημονικά κείμενα περί της βοτανολογίας που σώζονται από τον αρχαίο κόσμο.

Παρόλο που οι συμφοιτητές μου και εγώ μπορεί να μην σκεφτόμασταν τον Αριστοτέλη ή τον Θεόφραστο καθώς ασχολούμασταν με τη φύση εδώ στη Λέσβο, συμμετείχαμε με τις παρατηρήσεις και σκέψεις μας σε μια δραστηριότητα και ένα έργο που έχει τις ρίζες του βαθιά στο παρελθόν και στο τοπίο του νησιού. Ζήσαμε λοιπόν μια συνάντηση παρελθόντος και παρόντος, μια κοινωνία νεωτερικότητας και αρχαιότητας. Τέτοιες διαχρονικού χαρακτήρα στιγμές μπορεί να αντιπροσωπεύουν την πιο συναισθηματικά και διανοητικά συγκινητική εμπειρία που μπορεί να αναζητήσει ένας ιστορικός.