O Αϊτέκ Σονέρ Αλπαν μας ξεναγεί στον κόσμο των Οθωμανικών Διοικητικών Επετηρίδων.

Τα επίσημα ημερολόγια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ονομάζονταν sâlnâme (σαλναμέ). Καθ’ όλη τη διάρκεια ενός έτους, τόσο οι κεντρικές όσο και οι τοπικές οθωμανικές αρχές δημοσίευαν με συνέπεια ολοκληρωμένα, ιστορικά, διοικητικά, οικονομικά και άλλα στατιστικά στοιχεία. Το πρώτο επίσημο ημερολόγιο εκδόθηκε το 1847 ως μέρος της διαδικασίας της οθωμανικής διοικητικής μεταρρύθμισης. Υπήρχαν διάφορες κατηγορίες ημερολογίων, όπως τα στρατιωτικά ημερολόγια (τα οποία κατέγραφαν τα ονόματα όλων των στρατιωτών, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων των κατώτερων βαθμίδων), τα κρατικά ημερολόγια (τα οποία κατέγραφαν τα ονόματα όλων των δημοσίων υπαλλήλων) και τα επαρχιακά ημερολόγια (τα οποία κατέγραφαν τα ονόματα όλων των υπαλλήλων της επαρχιακής διοίκησης). Πέραν των οικονομικών στοιχείων, τα επαρχιακά ημερολόγια περιλάμβαναν στατιστικά στοιχεία για τον πληθυσμό. Το Cezâyir-iBahr-i Sefîd (Το Βιλαέτι των Νησιών της Μεσογείου) ήταν μία από τις επαρχίες που δημοσίευαν ημερολόγια. Το Βιλαέτι αυτό περιελάμβανε και τη Λέσβο. Οι ημερολόγια αυτού του βιλαέτι, που καλύπτουν την περίοδο από το 1870 έως το 1903, μπορούν να βρεθούν σε επιλεγμένες συλλογές βιβλιοθηκών. Θα πρέπει, ωστόσο, να σημειωθεί ότι ορισμένα έτη λείπουν από αυτές τις συλλογές. Ο Νικόλαος Βερνίκος δημοσίευσε την επετηρίδα 1301 [ισλαμικό ημερολόγιο] (1883/84) του βιλαετίου των νησιών της Μεσογείου στα ελληνικά.

Ακολουθεί μια συλλογή των μουσουλμανικών εκπαιδευτικών ιδρυμάτων στην περιοχή Molova [Μολοβά] (τoν σημερινό Μόλυβο) του Σαντζακίου της Λέσβου και των χωριών της. Τα σχολεία αυτά αναφέρονται στο δίγλωσσο Ημερολόγιο του Βιλαετίου των Νησιών της Μεσογείου του έτους 1303 (1885/86). Το ημερολόγιο περιείχε τα επίσημα τοπωνύμια που χρησιμοποιούνταν στο οθωμανικό διοικητικό σύστημα. Αυτά τα τοπωνύμια ήταν είτε τουρκικής προέλευσης είτε προέρχονταν από μεταφράσεις ή παραμορφωμένες μορφές των αρχικών ελληνικών τοπωνυμίων. Περιστασιακά, αυτά τα τοπωνύμια δεν είχαν καθόλου νόημα, ενώ σε άλλες περιπτώσεις, είχαν αντικατασταθεί με κάποιες τουρκικές λέξεις που ήταν μόνο φωνητικά παρόμοιες των αυθεντικών ελληνικών λέξεων.