Ιστορίες Βορείου Αιγαίου
Φωτογραφεία της Σμύρνης και μια οικογένεια της Λέσβου
Η Μαρίζα Κράλλη γράφει για το Σμυρναίικο φωτογραφικό αποτύπωμα οικογενειών της Βορείου Λέσβου.
Στην οικογενειακή συλλογή φωτογραφιών από το αρχείο του Ιωάννη Κράλλη, τα μέλη, φίλοι και γνωστοί της οικογένειας Κράλλη του Μολύβου, απαθανατίζονται ποζάροντας σε 22 (μέχρι στιγμής) διαφορετικά στούντιο – φωτογραφεία, συμπεριλαμβανομένου ενός περιοδεύοντα φωτογράφου, σε 7 διαφορετικές πόλεις : την Μυτιλήνη, την Αθήνα, την Σμύρνη, την Κωνσταντινούπολη, το Κάϊρο, την Αλεξάνδρεια και το Παρίσι. Οι φωτογραφίες μας ταξιδεύουν στα κοσμοπολίτικα κέντρα του 19ου αιώνα, ακολουθώντας τις εμπορικές δραστηριότητες της οικογένειας και των συγγενών τους.
Kατά την διάρκεια ενός επαγγελματικού ταξιδιού, ο, προπάππος μας, Κομνηνάκης και ο αδελφός του Ιωάννης, βρέθηκαν στην Σμύρνη, και αποφάσισαν να βγάλουν μια αναμνηστική φωτογραφία, που αποτελεί μοναδική οικογενειακή στιγμή, καθώς αποθανατίζει και τα δύο αδέλφια μαζί: τον Κομνηνάκη Κράλλη και τον Ιωάννη Κράλη [1].
Αυτή η φωτογραφία μετά από 150 χρόνια, συνεχίζει να κοσμεί, ως πίνακας σε κάδρο, δύο σπίτια στον Μόλυβο / Μήθυμνα της Λέσβου. Δυο σπίτια απογόνων [2] του γενάρχη Κράλη Χ΄΄Αναγνώστη – με καταγωγή από την Αγία Παρασκευή, και μέλος δημογεροντιών του Μολύβου – που τιμώντας τις ρίζες των προγόνων τους, κρατάνε ζωντανό το γενεαλογικό αποτύπωμα της οικογένειας.
Στην φωτογραφία, απεικονίζονται :
Όρθιος αριστερά είναι ο Κομνηνάκης Κράλλης, τότε 20 ετών (προφορική αφήγηση), αργότερα έμπορος, κτηματίας, αρχικά δημογέροντας και μετέπειτα, από το 1913 έως το 1930, για 16 χρόνια και κάτι, Δήμαρχος και Κοινοτάρχης Μολύβου/ Μήθυμνας, Λέσβου. Καθιστός στο κέντρο είναι ο Ιωάννης Κράλης, ο μεγαλύτερος αδελφός του Κομνηνάκη Κράλλη, έμπορος, κτηματίας και αργότερα μέλος του Εκκλησιαστικού Επαρχιακού Συμβουλίου της επαρχίας Μηθύμνης (1881 -1882). Καθιστός εμπρός στα πόδια του πατέρα του, είναι ο πρωτότοκος γιός του Ιωάννη, ο Αντώνιος Ι. Κράλλης τότε 9 ετών (προφορική αφήγηση), και μετέπειτα ευεργέτης, κοινοτικός παράγοντας και πρόεδρος της Λέσχης Μήθυμνας . Ο Αντώνιος θα πάρει το όνομά του από τον μητρικό παππού του τον Αντώνιο Ιωακείμογλου, που ήταν μεγαλέμπορος στην Κωνσταντινούπολη και που, ως αντιπρόσωπος του Καζά Μολύβου, ήταν μέλος της επιτροπής που στάλθηκε για διαπραγμάτευση, το 1851, από τρεις Καζάδες [3] στην Κωνσταντινούπολη, μετά το «Μεγάλο Κάμα» [4]. Η παρουσία στην φωτογραφία, του επίσης εμπόρου, Γεώργιου Αν. Ιωακείμογλου (όρθιος στο κέντρο και κουνιάδος του Ιωάννη), αλλά και της συζύγου του, Κοκόνας Ιωακείμογλου (καθιστή αριστερά), μας προϊδεάζει για την πιθανή – λόγω μη ύπαρξης άλλης φωτογραφίας της – απεικόνιση της πρώτης συζύγου του Ιωάννη Κράλη, της Αμερσούδας Ιωακείμογλου (όρθια δεξιά και αδελφή του Γεωργίου).
Πιθανολογούμε επίσης οτι η γηραιά καθήμενη κυρία, είναι η Συρματούδα Ιωακείμογλου, η μητέρα του Γεωργίου και της Αμερσούδας.
Καθώς γνωρίζαμε τις χρονολογίες γέννησης για μόνο δύο από τα εικονιζόμενα άτομα (του Κομνηνάκη και του μικρού Αντώνη) και οι πληροφορίες για τις ηλικίες των υπόλοιπων ατόμων προέρχονταν από προφορικές οικογενειακές αφηγήσεις, που πέρασαν από γενιά σε γενιά, στραφήκαμε για βοήθεια στην έρευνα. Η σφραγίδα του φωτογραφείου στο recto (εμπρόσθια όψη) της φωτογραφίας, μας αναφέρει το φωτογραφείο: «Αδελφοί Καστάνια, οδός Δίοδος Ευρωπαικής λέσχης, Σμύρνη» [5] . Οι Χιώτες Φραγκολεβαντίνοι αδελφοί Καστάνια, ήταν φωτογράφοι που είχαν εγκατασταθεί στη Σμύρνη. Εργάστηκαν αρχικά στο φωτογραφείο «ΕΙ Beder» του Αρμένιου Ιωάννη Σισλιάν, που βρισκόταν εντός της Διόδου Σπόντι. Αργότερα έγιναν συνεταίροι του και τέλος, τον Σεπτέμβριο του 1874, με την αποχώρηση του Σισλιάν, ανέλαβαν μόνοι τους το φωτογραφείο, το οποίο από το 1873 όμως, είχε ήδη μεταφερθεί εντός τής διόδου της Ευρωπαϊκής λέσχης. Η έρευνα έφερε το αποτέλεσμα και η χρονολογία της φωτογραφίας, που είναι το τελευταίο τετράμηνο του 1874, ταιριάζει απόλυτα με τις γνωστές χρονολογίες γεννήσεων και τις προφορικές μαρτυρίες.
Στο φωτογραφείο του Σισλιάν, το «El Beder – Castania Frères» [6] , και άρα πριν τον Σεπτέμβριο του 1874, είχε ήδη ποζάρει και ο γενάρχης της οικογένειας, Κράλης Χ΄΄Αναγνώστης (μελλοντική δημοσίευση), αλλά και ο γιός του Ιωάννης.
Δύο ακόμη φωτογραφεία της Σμύρνης κάνουν την εμφάνισή τους στο οικογενειακό αρχειακό άλμπουμ. Η παλιότερη φωτογραφία είναι το 1866, του συγγενή Αντωνίου Γ. Λάζου (από προηγούμενη δημοσίευση στις 29 Φεβρουαρίου 2024), σε ένα από τα πρώτα φωτογραφεία στην Σμύρνη, του Αρμένιου «Kirkor Zaki Kessikbachian» [7].
Ο δε Νικόλαος Παν. Ελευθεριάδης και ο αδελφός του Παντελής Παν. Ελευθεριάδης της Πέτρας, οι κουνιάδοι του Κομνηνάκη Κράλλη, (γνωστοί από προηγούμενες δημοσιεύσεις), θα προτιμήσουν το φωτογραφείο του «Φ. Γ. Κραμβό, Φραγκομαχαλά εν γωνία οδού Ρόδων, Σμύρνη» [8] (μελλοντική δημοσίευση).
Καθώς η Σμύρνη κατά την ύστερη οθωμανική περίοδο ήταν μια ακμάζουσα πόλη – λιμάνι με σημαντικές Ελληνικές, Αρμενικές, Εβραϊκές και Λεβαντίνικες κοινότητες, παράλληλα με τον Τουρκικό πληθυσμό, είναι ακριβώς αυτή η ποικιλομορφία, που επηρέασε τις πολιτιστικές και καλλιτεχνικές τάσεις της, συμπεριλαμβανομένης της φωτογραφίας. Τα πρώτα στούντιο φωτογραφίας διοικούνταν συχνά από Έλληνες, Αρμένιους και Ιταλούς, οι οποίοι έφεραν γνώσεις φωτογραφίας από το εξωτερικό.
Παράλληλα, οι μεσαίες και ανώτερες τάξεις, συμπεριλαμβανομένων των εμπόρων, των διανοουμένων και των αξιωματούχων, αναζητούσαν όλο και περισσότερο φωτογραφικά πορτραίτα για να επιδείξουν το κύρος και τη νεωτερικότητα τους.
Διαπιστώνουμε λοιπόν πως σε μια εποχή κοινωνικών αλλαγών, όπου η τεχνολογία συμβάλλει στην ευρύτερη διάδοση εικόνων και ιδεών, η φωτογραφία λειτουργεί ως μέσο τεκμηρίωσης της πραγματικότητας, διατηρεί την ιστορική μνήμη, ενισχύει την ατομική ταυτότητα και την κοινωνική επιρροή, διευρύνει την καλλιτεχνική δημιουργία και την επιστημονική αντίληψη της εποχής, και αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την κοινωνία. Μια δυναμική που δεν την έχασε ποτέ !
[1] Στο επώνυμο του Ιωάννη Κράλη (αδελφού του Κομνηνάκη) θα χρησιμοποιηθεί ένα γράμμα λάμδα, καθώς έτσι έχει ταυτοποιηθεί σε αρκετά έγγραφα του αρχείου.
[2] Η φωτογραφία είναι από το σπίτι της οικογένειας του Νικόλαου Ι. Κράλλη, απόγονου του Κομνηνάκη Κράλλη. Ίδια φωτογραφία βρίσκεται και στο σπίτι της Ραλλούς Α. Κράλλη απόγονης του Ιωάννη Κράλη.
[3] Καζάς/Καζάδες – Επαρχία – Διοικητικό Διαμέρισμα
[4] Μεγάλο Κάμα – ο απότομος παγετός μετά από καλοκαιρία, κατά την διάρκεια του χειμώνα, που καταστρέφει τα φυτά.
[5] Φωτογραφείο/ Photo studio: Société photographique Castania Frères, Smyrna (Izmir), Turkey.
[6] Φωτογραφείο: El Beder – Castania Frères Société Photographique, Smyrna (Izmir), Turkey.
[7] Φωτογραφείο: Kirkor Zaki Kessikbachian, Smyrna (Izmir), Turkey.
[8] Φωτογραφείο: F. W. Krabow, Atelier Artistique de Photographie, Smyrna (Izmir), Turkey.
Αποθετηριο Ιστοριων Αιγαιου/Λεσβου
Ιστορίες του Βόρειου Αιγαίου
- Αχλιπταρούδα
- Αλληλοδιπλογραφία
- Διοικητικές Συνέχειες
- Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα
- Προικοσύμφωνο, άδειες διαμονής
- Η παιδεία στην Λέσβο μέσα από τα Οθωμανικά αρχεία
- Φωτογραφεία στην Αίγυπτο
- Ιστορίες με χρώμα Αιγύπτου
- Ο Νικόλαος Ελευθεριάδης στο Παρίσι και το Λονδίνο
- Ο E. Schmidt περιηγείται τα ζωγραφισμένα σπίτια
- Φιγούρες από τη Βυζαντινή Λέσβο
- Οικουμενικές μόδες
- Οι γενουάτες Λομελίνι στο Αιγαίο
- Οι Koldewey, Conze και Humann στο Μόλυβο
- Η φύση της Λέσβου
- Ο C. T. Newton γράφει για τη Μυτιλήνη
- Τα Οθωμανικές διοικητικές επετηρίδες
- Καρτποστάλ
- Σμυρναίικα φωτογραφεία
- Ο S. Adam για την παιδεία στη Λέσβο
- Σκέψεις για το κράτος στη Λέσβο
- Τραύμα και πόλεμος
- Σφραγίδες, υπογραφές και επικυρώσεις
- Τεκτονικά ρήγματα
- Πτυχίο Ιατρικής & Ένας διασυνδεδεμένος κόσμος
- Ο Βρυκόλακας της Μυτιλήνης
- Γυναίκες και Μνήμη στο Μόλυβο
Ιστορικό Πλαίσιο
Η Τέχνη στον τόπο
Αυτό το έργο υποστηρίχθηκε από μια επιχορήγηση Kickstarter του SFU FASS, από το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος στο SFU και από τη Γέφυρα, μια συνεργασία που χρηματοδοτήθηκε από το ΙΣΝ μεταξύ του SFU και του UCLA.
SUPPORTED BY
