Kuzey Ege Hikâyeleri
Allilodiplografia
Kralis X” Anagnostis’in “Mektup Defteri”ne Bir Bakış – Mariza Kralli
Mariza Krallis’in arşivinde yer alan, 1839 ile 1855 yılları arasına ait nadir bir el yazması belge olan bir Yazışma Defteri‘ne göz atmak, Geç Osmanlı dönemi tarihinde Midilli Adası ve hinterlandındaki bağlantılar, ticari ve sosyal ilişkiler ile ekonomik koşulları anlamak için eşsiz bir kaynak sunuyor.
Bu ciltli defter, Kralis X. Anagnostis’in (Aegean Stories Vault’taki başka bir hikâyede Molyvos ihtiyar heyeti üyesi ve tüccar olarak geçiyor) yazışmalarının el yazması kopyalarını içeriyor. Kralis’in Yazışma Defteri’nin arka kapağında, Osmanlıca yazıyla “defter-i mahmulbere” (kabaca çevirisi: “Yazılı materyal defteri”) yazan kabartmalı bir mühür bulunuyor ve bu, defterin düzenli bir arşiv materyali niteliğini ortaya koyuyor.
Yaklaşık 400 sayfa (200 yaprak) hacmindeki bu defter, Kralis’in mektuplarının kopyalarını içeriyor ve her sayfada birkaç kayıt yer alıyor.
Mektupların alıcıları (o dönemin hem bilinen hem de bilinmeyen isimleri), Midilli Adası’ndaki Molyvos ve Agia Paraskevi’den, adanın karşısındaki Anadolu kıyılarında yer alan Kymeri (Kemer), Freneli (Havran), Nazli, Zeytinli, Kydonies (Ayvalık), Adramytion (Edremit), Karaağaç’a, hatta İstanbul (Konstantinoupolis) ve İzmir’e (Smyrna) kadar uzanan geniş bir coğrafyada yaşıyorlardı. Defterdeki bu kayıtlar, bu yerler arasındaki canlı ve çok yönlü iletişime tanıklık ediyor ve dönemin yoğun ticarî ve sosyal ağlarını yansıtıyor.
Defterin dikkat çekici bir özelliği, her mektubun yan tarafına, taşıyıcının adının dikey şekilde kaydedilmiş olmasıdır. Bu, o dönemin iletişim ağlarının lojistiği hakkında bilgi sunmaktadır.
Kralis, yazıştığı kişilere “evladım, biraderim, refikim, üstadım, muhterem ve azizim” gibi ifadelerle hitap ederek, bölgenin kültürünü, sosyal ilişkilerini, ticarî işlemlerini ve iktisadî yapısını yansıtan aile bağlarını, dostlukları ve iş ortaklıklarını gözler önüne seriyor.
Bu el yazması, sadece yazışmaları kaydetmek için bir araç değil, aynı zamanda Tanzimat reformları döneminde yerelin “mikro-tarihinden” elde edilen bireysel ve ailevî ilişkileri, daha geniş bir alanın “makro-tarihine” yansıtan değerli bir belgedir.
Bu yazışma kaydının yanında, 1837 yılına ait Allilodiplographia yani Bir Tüccarın Yazışmaları ve Çift Defter Kayıtları Üzerine Ticarî El Kitabı başlıklı bir kitap bulunuyor [1]. Viyana’da basılan bu kılavuz, Yunan devletinin ilk yıllarında önde gelen muhasebe ders kitaplarından biriydi. Bu kitabın Molyvos’ta bulunması, bilgi ve uzmanlığın, yeni kurulan Yunan devletinin topraklarından Osmanlı dünyasındaki Rum cemaatlerine nasıl sızdığını gösterir.
KFL arşivindeki küratörler tarafından incelenen arşiv materyalindeki yeri, bu kitabın, titiz kayıtlar tutmanın ve alınıp gönderilen mektupların kopyalarını saklamanın, Kralis X” Anagnostis’in ticarî pratiğinin bir parçası olduğunu düşündürüyor. Bu tür uygulama, yukarıda anılan kitabın birinci bölümünde “Yazışma Defteri veya Mektupların Kopyaları” başlığıyla da özetlenmiştir. Kitabın üzerindeki bir not, 1863 yılında Kralis X” Anagnostis’in oğlu Ioannis Kralis için bir muhasebe üzerine öğretici bir kılavuz olarak satın alındığını belirtmektedir.
Sonuç olarak, Kralis X” Anagnostis’in Yazışma Defteri ve bu tür materyallerin daha ayrıntılı incelenmesi ve araştırılması, gelenek ve değişim arasında hassas bir denge kuran bir döneme nadir bir bakış sunabilir.
EGE HİKAYELERİ ARŞİVİ
Arşiv
Röportajlar
Tarihî Arka Plan
- Antik Çağ
- Bizans
- Osmanlı & Modern
Yerinde Sanat Üretimi
Katkıda Bulunanlar
Bize Ulaşın
Bu proje, SFU FASS Kickstarter Grant, SFU Stavros Niarchos Vakfı Helenik Çalışmalar Merkezi ve Gefyra (SFU-UCLA ortaklığı, SNF destekli) tarafından desteklenmektedir.
SUPPORTED BY
